Cục trưởng Bản quyền tác giả Vũ Mạnh Chu cho rằng người sử dụng đĩa quang phải trả tiền bản quyền để bảo đảm quyền lợi cho người sở hữu tác phẩm. Trường hợp CD, VCD, DVD lưu dữ liệu cá nhân, người sử dụng sẽ được làm thủ tục hoàn phí bản quyền giống như hoàn thuế.
> Mua đĩa CD, VCD trắng cũng phải trả tiền bản quyền

Tại hội thảo 'Các công ước và hiệp ước quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan' diễn ra chiều 14/8 tại TP HCM, ông Chu dẫn chứng rất nhiều nước trên thế giới như Đan Mạch, Hungary, Mỹ, Italia, Áo, Hà Lan... quy định thu phí bản quyền đĩa quang (đĩa trắng, chưa chép dữ liệu) đã được áp dụng từ lâu và người dân đều nghiêm túc thực hiện.

Trong khi đó VN bao nhiêu năm nay sử dụng đĩa trắng quá tự do nên nay người tiêu dùng phản ứng quá mạnh khi đề cập đến vấn đề thu tiền bản quyền. Thậm chí, nói như anh Nguyễn Minh Quang, một nhân viên thiết kế đồ họa: 'Tôi tự thiết kế, xây dựng hình ảnh rồi lưu vào đĩa quang. Theo quy định trong dự thảo, tôi phải trả tiền bản quyền cho chính sản phẩm trí tuệ của tôi?'.

Theo ông Chu giải thích: 'Mặc dù đĩa trắng có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như sao chép nhạc, hình ảnh, lưu trữ dữ liệu, tài liệu cá nhân... tuy nhiên, một phần không nhỏ mục đích sử dụng có liên quan đến quyền tác giả. VN đã đến lúc phải siết lại việc quản lý và sử dụng đĩa quang để hạn chế nạn xâm phạm bản quyền'.

Ông Chu cho rằng, nếu người tiêu dùng sử dụng đĩa quang để chép dữ liệu của mình, có thể làm thủ tục hoàn lại tiền bản quyền (giống như hoàn thuế). Nhưng thủ tục thế nào, thực hiện ra sao... sau này phải chờ dự thảo thành hiện thực mới triển khai được.

Trong khi đó, bằng kinh nghiệm thực tế, các chuyên gia nước ngoài cho rằng việc áp dụng thu phí bản quyền đĩa quang phải được cân nhắc cho phù hợp với điều kiện thực tế cũng như sự phát triển kinh tế của một quốc gia.

Ông Jorgen Blomqvist, người Đan Mạch, Trưởng Ban pháp luật Quyền tác giả của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) nhìn nhận, thông thường việc sử dụng CD, VCD đĩa trắng chủ yếu là để chép hình ảnh, ghi nhạc. Đó là những vật chứa bản sao, qua đó, ít nhiều làm giảm lợi ích của tác giả đối với tác phẩm bị sao chép. Vì vậy, lý do thu phí bản quyền đĩa quang, trước hết là nhằm mục đích phục vụ cho vấn đề trả thù lao cho tác giả.

Tuy nhiên, ông Jorgen cho rằng, để đưa ra quy định thu hay không thu tiền trên những thiết bị ghi này, các nước phải thực hiện khảo sát mất rất nhiều thời gian và công sức. Có nhiều ý kiến đồng tình nhưng cũng rất nhiều người bác bỏ việc thu phí. Vì thế, sau quá trình khảo sát, cân nhắc, có nước áp dụng thu phí, có nước đã quyết định không thu, hoặc áp dụng thu nhưng sau một thời gian lại loại bỏ vì thấy không phù hợp.

'Việc áp dụng thu phí bản quyền đĩa quang phải phù hợp hoàn cảnh từng quốc gia, trình độ dân trí, điều kiện dân số', ông Jorgen nhấn mạnh.

Ông Mihaly Ficsor, Hungary, Chủ tịch Liên minh quyền tác giả khu vực Trung và Đông Âu (CEECA), cũng đặc biệt lưu ý yếu tố phù hợp điều kiện từng quốc gia khi áp dụng thu phí tiền bản quyền đĩa quang.

Ông Mihaly cho biết, hiện nhiều quốc gia rất linh hoạt trong áp dụng vấn đề thu phí này. Theo đó, một số nước thu phí bản quyền đĩa quang tùy theo mục đích sử dụng. Có nơi, nhà sản xuất chuyên nghiệp mua CD, VCD trắng để ghi âm nhạc bán ra thị trường sẽ được tính phí bản quyền đĩa trong quyền tác giả. Hoặc Pháp không áp dụng thu phí này đối với các cơ quan trong ngành giáo dục khi mục đích việc sử dụng đĩa để sao chép lưu trữ tài liệu phục vụ cho giảng dạy học tập.

Dự thảo nghị định về sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu và lưu hành sử dụng đĩa quang để sao chép nhạc, hình ảnh, chương trình biểu diễn, ghi âm, ghi hình, phát sóng, đang được Cục bản quyền tác giả soạn thảo và lấy ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và phát sóng. Mục đích của dự thảo là siết lại việc quản lý và sử dụng đĩa quang để hạn chế nạn xâm phạm bản quyền.

Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều người, quy định này không phù hợp với tình hình thực tế và điều kiện kinh tế Việt Nam.

Theo dự thảo luật, người tiêu dùng sẽ phải trả thêm một khoản tiền bản quyền 3% cho một nửa giá bán mỗi chiếc CD, VCD, DVD trắng. Doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu thiết bị định hình, thiết bị sao chép như máy quay phim, máy chụp hình, đầu đĩa... cũng phải nộp tiền bản quyền là 2% trên 65% giá bán thiết bị.

Hiệp hội công nghiệp ghi âm VN được giao nhiệm vụ thu tiền bản quyền và phân phối lại cho các chủ thể quyền có liên quan theo thỏa thuận.